TH-AI Passport คืออะไร และทำไมการเปิดตัวครั้งนี้จึงเป็นเรื่องใหญ่
TH-AI Passport คือโครงการระดับชาติที่เปิดแพลตฟอร์ม AiPASS เพื่อรวบรวมโมเดล AI ชั้นนำมากกว่า 30 ตัวจากผู้พัฒนาหลายรายไว้ในที่เดียว ให้ประชาชนลงทะเบียนใช้งานได้แบบรวมศูนย์ เพื่อผลักดันการรู้เท่าทัน AI และการใช้เทคโนโลยีให้เกิดประสิทธิภาพทั้งในการทำงาน การเรียน และชีวิตประจำวัน โดยเน้นแนวคิดให้คนทั่วไปเข้าถึง เข้าใจ และใช้เป็น เพื่อลดช่องว่างทักษะดิจิทัลในสังคม การเปิดใช้งานเต็มรูปแบบของแพลตฟอร์ม AiPASS ภายใต้โครงการ TH-AI Passport เริ่มต้นเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม เวลา 09.00 น. โดยกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมเป็นผู้เปิดบริการอย่างเป็นทางการ สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่แค่จำนวนโมเดล AI ระดับโลกที่ถูกรวมไว้มากกว่า 30 โมเดลจากผู้พัฒนากว่า 14 รายเท่านั้น แต่คือการประกาศเป้าหมายชัดเจนว่าจะดันประชาชน 5 ล้านสิทธิ์เข้าสู่การใช้ AI อย่างจริงจัง เพื่อยกระดับทักษะดิจิทัล ประเทศไทยจากฐาน 12.4% ให้ก้าวข้ามค่าเฉลี่ยการใช้งาน AI ของโลก
ตัวเลขที่สวนทางกัน การเติบโตติดอันดับโลกแต่คนใช้จริงยังเป็นส่วนน้อย
หากดูตัวเลขภาพใหญ่ เราไม่ได้อยู่ในจุดที่เมินเฉยต่อ AI เลย ตรงกันข้าม การนำ AI มาใช้ของประชากรวัยทำงานมีอัตราเติบโตถึง 36.4% ในช่วง 6 เดือนที่ผ่านมา ซึ่งสูงเป็นอันดับ 2 ของโลกตามข้อมูลที่อ้างอิงจาก Microsoft แต่เมื่อมองลงไปที่ฐานผู้ใช้จริงในกลุ่มวัยทำงาน กลับพบว่ามีเพียงประมาณ 12.4% ที่ใช้ AI ในการทำงานและชีวิตประจำวัน นั่นหมายความว่าการเติบโตส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในคนบางกลุ่ม เมื่อเทียบกับประชากรวัยทำงานที่เข้าถึงอินเทอร์เน็ตราว 45 ล้านคน ตัวเลข 12.4% เท่ากับมีผู้ใช้ AI อย่างจริงจังเพียงประมาณ 5.7 ล้านคน ขณะที่ค่าเฉลี่ยการใช้งานของโลกอยู่แถว 17% ปัญหาที่แท้จริงจึงไม่ใช่ว่าเราไม่ใช้ AI แต่คือเราใช้โดยจำกัดในเมืองใหญ่และคนสายงานดิจิทัล โจทย์ใหม่ของโครงการพัฒนา AI จึงต้องเปลี่ยนจากการนับจำนวนผู้ใช้ ไปสู่การขยายสิทธิ์ให้คนทั่วไปใช้เป็น และใช้ได้อย่างต่อเนื่อง
จากคนกล้าๆ กลัวๆ สู่ผู้ใช้ AI เป็น: ดีไซน์แพลตฟอร์มที่ตั้งใจลดความเหลื่อมล้ำ
ผู้ออกแบบ TH-AI Passport ชี้ชัดว่ากลุ่มเป้าหมายสำคัญที่สุดไม่ใช่คนที่เชี่ยวชาญ AI อยู่แล้ว แต่คือคนเริ่มต้น นักเรียน นักศึกษา เกษตรกร และผู้ประกอบการรายย่อยที่ยังไม่เคยใช้หรือเคยลองแต่ไม่รู้ว่าจะนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างไร แนวคิดจึงถูกสรุปเป็นสามคำง่ายๆ เข้าถึง เข้าใจ และใช้เป็น ซึ่งสะท้อนว่าปัญหาของทักษะดิจิทัล ประเทศไทยไม่ใช่แค่การขาดเครื่องมือ แต่คือการขาดสะพานพาไปสู่การใช้งานจริง แพลตฟอร์มจึงเตรียมฟีเจอร์ช่วยแนะนำการเขียน Prompt และเปิดโอกาสให้ผู้ใช้ทดลองโมเดล AI ระดับ Pro มากกว่า 30 โมเดลในที่เดียว เพื่อให้คนที่ยังไม่พร้อมจ่ายค่าบริการรายเดือนสามารถเปรียบเทียบความสามารถของแต่ละโมเดลและเลือกใช้ให้เหมาะกับงานของตนเอง จุดนี้คือหัวใจของการ เข้าถึง AI ฟรี ในเชิงนโยบาย แม้จะไม่ลงรายละเอียดเรื่องค่าใช้จ่ายต่อหัว แต่ทิศทางชัดเจนว่าต้องทลายกำแพงด้านต้นทุนให้คนส่วนใหญ่เข้าถึงเทคโนโลยีที่เดิมถูกมองว่าไกลตัว
Learn • Earn • Plern: เมื่อการรู้เท่าทัน AI กลายเป็นทักษะแรงงานพื้นฐาน
สิ่งที่ทำให้ TH-AI Passport แตกต่างจากการรวมเครื่องมือ AI ให้คนทดลองเล่น คือการออกแบบแพลตฟอร์มให้เป็นสนามฝึกทักษะจริงผ่านแนวคิด Learn • Earn • Plern โครงการพัฒนา AI นี้ตั้งใจผูกการใช้เครื่องมือ AI เข้ากับการเรียนรู้แบบเป็นระบบ ผู้ใช้สามารถเรียนรู้ สะสมคะแนน และปลดล็อกสิทธิ์ระดับ Pro พร้อมรับประกาศนียบัตร โดยมีความร่วมมือกับผู้ให้บริการเทคโนโลยีระดับโลกอย่าง Google Microsoft และ NVIDIA เพื่อให้เนื้อหาการฝึกทักษะ AI Literacy มีมาตรฐาน รัฐมนตรีที่กำกับนโยบายชี้ว่าการใช้ Generative AI ในประเทศโตขึ้นเป็น 12.4% แต่ยังต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลก จึงต้องลงทุนกับศักยภาพคนเพื่อเปลี่ยนจากสถานะ ผู้ใช้ ไปสู่ ผู้สร้างสรรค์ ถ้าโครงการสามารถสร้างผู้ใช้ใหม่ได้ครบ 5 ล้านสิทธิ์ สัดส่วนการใช้ AI อาจขยับขึ้นเป็นประมาณ 22% และก้าวข้ามค่าเฉลี่ยโลกที่ราว 17.8% ตามการประเมินของผู้พัฒนาแพลตฟอร์ม เมื่อทักษะ AI กลายเป็นส่วนหนึ่งของทักษะแรงงานพื้นฐาน ผลต่อผลิตภาพแรงงานและเศรษฐกิจดิจิทัลจะเริ่มเห็นได้ในระดับโครงสร้าง
จากตัวเลขลงทะเบียนสู่ความเปลี่ยนแปลงที่ต้องเกิดขึ้นให้ได้
เพียงไม่ถึงสองสัปดาห์หลังเปิดลงทะเบียนล่วงหน้าตั้งแต่วันที่ 19 สิงหาคม โครงการ TH-AI Passport มียอดลงทะเบียนกว่า 1.3 ล้านคน เวลา 12.30 น. ตัวเลขอยู่ที่ 1,366,217 คน และมี Active user ณ เวลา 13.00 น. จำนวน 101,764 คน ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้เป็นแค่หลักฐานว่าคนสนใจ AI แต่สะท้อนว่าประชาชนพร้อมจะทดลอง ใช้ และเรียนรู้ หากรัฐและเอกชนออกแบบช่องทางให้เข้าถึงได้ง่ายและไม่ต้องแบกรับต้นทุนสูง อย่างไรก็ตาม ความสำเร็จของโครงการจะวัดได้จากสิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากกระแสแรกซาลง ถ้าผู้ใช้ส่วนใหญ่อยู่ในกรุงเทพฯและวัยทำงานตามภาพที่ผู้ให้บริการเทคโนโลยีรายใหญ่พบในการสำรวจ ช่องว่างดิจิทัลจะยังไม่ถูกปิดจริง การขยายไปยังต่างจังหวัด เกษตรกร SME และกลุ่มแรงงานที่ไม่เคยแตะ AI จึงเป็นด่านต่อไปที่ต้องเร่งดำเนินการ ในมุมมองเชิงนโยบาย TH-AI Passport ฟรี ในปีแรกอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้น แต่ถ้าสามารถสร้างวัฒนธรรมการใช้ AI ระดับโลก ใช้ฟรี เป็นเครื่องมือประจำวันได้อย่างยั่งยืน เราจะไม่เห็น AI เป็นของคนส่วนน้อยอีกต่อไป
