ภาษีที่ขยับขึ้นคือแรงส่งให้ผลิตในประเทศ
ภาษีรถยนต์ไฟฟ้านำเข้าทั้งคันคือภาษีสรรพสามิตที่รัฐกำหนดกับรถไฟฟ้าสำเร็จรูปจากต่างประเทศ โดยการปรับอัตราครั้งนี้มีเป้าหมายให้ผู้ผลิตหันมาตั้งโรงงานและสร้างมูลค่าในประเทศ แทนการพึ่งรถนำเข้าเป็นหลัก มาตรการใหม่กำหนดให้รถไฟฟ้าแบตเตอรี่ปรับภาษีจาก 10% เป็น 35% และรถไฟฟ้าแบบขยายระยะทางจาก 15% เป็น 35% เริ่มมีผลตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2570 นี่ไม่ใช่เพียงการขึ้นภาษี แต่เป็นการส่งสัญญาณว่ารัฐต้องการเปลี่ยนจากการเร่งให้คนซื้อรถไฟฟ้า ไปสู่การสร้างอุตสาหกรรมที่ผลิตและส่งออกได้จริง การให้เวลาล่วงหน้าช่วยให้ทั้งค่ายรถและผู้บริโภควางแผน ส่วนผู้ที่กำลังตัดสินใจซื้อควรพิจารณาช่วงเวลาซื้อและเงื่อนไขที่อาจเปลี่ยนไป โดยไม่ควรตีความว่าการขึ้นภาษีจะทำให้ราคารถทุกแบบเพิ่มขึ้นในอัตราเดียวกัน
ตัวเลขนำเข้าชี้เหตุผลที่ต้องเปลี่ยนทิศ
เหตุผลที่ต้องเร่งสร้างฐานผลิตรถไฟฟ้าเห็นได้จากตัวเลขตลาด ช่วงมกราคมถึงกันยายน 2569 มีรถไฟฟ้าจดทะเบียนประมาณ 188,000 คัน ในจำนวนนี้เป็นรถนำเข้าราว 120,000 คัน หรือ 63% ขณะที่รถผลิตในประเทศมีประมาณ 60,000 คัน หรือ 33% เมื่อรถนำเข้ายังครองสัดส่วนสูง การเปิดตลาดเพียงอย่างเดียวจึงไม่รับประกันว่าโรงงานและผู้ผลิตในประเทศจะได้ประโยชน์ตามไปด้วย การปรับภาษี EV นำเข้าจึงทำหน้าที่เป็นแรงจูงใจให้ค่ายรถเปรียบเทียบต้นทุนและประโยชน์ของการนำเข้ากับการผลิตในประเทศ ขณะเดียวกัน มาตรการยังต่อยอดจากโครงการ EV3 และ EV3.5 เพื่อให้รถนำเข้าและรถที่ผลิตในประเทศแข่งขันภายใต้เงื่อนไขที่เป็นธรรมขึ้น อย่างไรก็ดี ภาษีเป็นเพียงสัญญาณเริ่มต้น การตัดสินใจลงทุนจะขึ้นกับความชัดเจนของกติกาและความพร้อมของห่วงโซ่อุปทานด้วย
สำหรับผู้บริโภค การกำหนดวันเริ่มใช้ในอนาคตเปิดเวลาให้วางแผนก่อนมาตรการมีผล รวมถึงพิจารณารถที่มีจำหน่ายและกำหนดการส่งมอบในช่วงงานแสดงยานยนต์ปลายปี แต่ผลต่อราคาและตัวเลือกรถแต่ละรุ่นยังไม่ควรถูกเหมารวม เพราะข้อมูลที่เปิดเผยเป็นอัตราภาษี ไม่ใช่การประกาศราคาขายปลีกใหม่
ค่ายรถสนใจ แต่แรงจูงใจต้องนำไปสู่โรงงานจริง
มีค่ายรถรายใหม่มากกว่า 10 รายจากจีน ยุโรป และญี่ปุ่น ติดต่อเจรจากับกรมสรรพสามิตเรื่องการลงทุนอย่างต่อเนื่อง โดยต้องการความชัดเจนเรื่องภาษี เงื่อนไขสัดส่วนชิ้นส่วนในประเทศ และสิทธิประโยชน์ตามเกณฑ์ ด้านบีโอไอระบุว่า มาตรการส่งเสริมก่อนหน้านี้ดึงผู้ผลิตรถไฟฟ้าชั้นนำจากหลายประเทศเข้ามาลงทุนแล้วกว่า 10 ราย มูลค่ารวมมากกว่า 40,000 ล้านบาท ตัวเลขความสนใจเป็นสัญญาณบวก แต่ยังไม่เท่ากับการยืนยันว่าจะเกิดโรงงานใหม่ทุกแห่ง ที่สำคัญ ภาครัฐยืนยันว่าจะไม่มีสิทธิภาษีพิเศษเพิ่มเติมนอกกรอบใหม่ การแข่งขันดึงทุนจึงต้องอาศัยกติกาที่คาดการณ์ได้และระบบผลิตที่ตอบโจทย์ มากกว่าการเสนอข้อยกเว้นเฉพาะราย
การหารือไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับค่ายรถที่เพิ่งเข้ามา บีโอไอเตรียมโรดโชว์ที่ญี่ปุ่นระหว่างวันที่ 18–20 พฤศจิกายน พร้อมหารือผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ 6 บริษัท เพื่อรับฟังแผนและข้อเสนอด้านการลงทุน ขั้นต่อไปจึงอยู่ที่การทำให้ความสนใจเปลี่ยนเป็นแผนผลิตที่มีกรอบเวลา การจ้างงาน และการเชื่อมโยงผู้ประกอบการไทยอย่างเป็นรูปธรรม
คุณค่าของฐานผลิตวัดที่งานและชิ้นส่วนไทย
เป้าหมายที่ควรจับตาไม่ใช่จำนวนโรงงานเพียงอย่างเดียว แต่คือสัดส่วนมูลค่าที่เกิดในประเทศ บีโอไอมุ่งสนับสนุนฐานผลิตและส่งออกยานยนต์สมัยใหม่ โดยเน้นพัฒนาห่วงโซ่อุปทาน ผู้ประกอบการไทย และบุคลากร พร้อมเพิ่มโอกาสให้ชิ้นส่วนรถยนต์ไทยเข้าไปอยู่ในห่วงโซ่ของค่ายรถไฟฟ้า หากการลงทุนเชื่อมผู้ผลิตรายใหม่กับผู้ประกอบการเดิมได้จริง ก็มีโอกาสสร้างงาน พัฒนาทักษะแรงงาน ถ่ายทอดเทคโนโลยี และขยายการส่งออก แต่หากโรงงานพึ่งพาชิ้นส่วนนำเข้าเป็นหลัก ผลประโยชน์ต่อธุรกิจไทยก็อาจจำกัด นี่คือเหตุผลที่เงื่อนไข Local Content และแนวคิด Made in Thailand สำคัญพอ ๆ กับการประกาศเงินลงทุน
ข้อสรุปคือภาษี 35% มีโอกาสเป็นเครื่องมือเปลี่ยนไทยจากตลาดรองรับรถสำเร็จรูปไปสู่ฐานผลิตรถไฟฟ้าที่แข็งแรงกว่าเดิม แต่ความสำเร็จต้องวัดจากโรงงานที่เดินสายจริง งานที่เกิดขึ้น และชิ้นส่วนในประเทศที่ได้รับคำสั่งซื้อ ไม่ใช่จำนวนบริษัทที่เข้าหารือเพียงอย่างเดียว รัฐจึงควรทำกติกาให้ชัดและติดตามผลการลงทุนอย่างต่อเนื่อง ส่วนค่ายรถต้องแสดงให้เห็นว่าการเข้ามาผลิตจะสร้างความเชื่อมโยงกับอุตสาหกรรมไทยได้จริง






