ท่าเรือระนอง–สงขลายกเครื่อง ภาคใต้สู่ประตูการค้าสองมหาสมุทร

อัปเกรดท่าเรือภาคใต้ คืออะไร และสำคัญอย่างไรต่อการค้าทะเล

การยกระดับท่าเรือระนองและท่าเรือสงขลา คือการลงทุนปรับปรุงขีดความสามารถท่าเรือหลักของภาคใต้ ทั้งด้านการรองรับเรือสินค้าขนาดใหญ่ ระบบขนถ่ายตู้คอนเทนเนอร์ และการจัดการโลจิสติกส์ภูมิภาค เพื่อให้ท่าเรือทั้งสองกลายเป็นโครงข่ายการค้าทะเลที่เชื่อมมหาสมุทรอินเดียกับตลาดเอเชียตะวันออก ลดข้อจำกัดเดิมของโครงสร้างพื้นฐานทางน้ำ และสร้างเส้นทางการค้าสองฝั่งทะเลที่แข่งขันได้มากขึ้น

เมื่อวันที่ 15 กันยายน 2569 นายสรรเพชญ บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เปิดเผยความสำเร็จในการยกระดับศักยภาพท่าเรือภาคใต้ทั้งฝั่งอันดามันและอ่าวไทย โดยท่าเรือระนองสามารถรองรับเรือสินค้าขนาด 5,725 ตันกรอสได้เป็นครั้งแรกของจังหวัด ขณะที่ท่าเรือสงขลาติดตั้งปั้นจั่นหน้าท่าแบบ Ship to Shore Crane หรือเครน STS จำนวน 2 ตัวและกำลังทดสอบระบบเตรียมเปิดบริการ การขยับครั้งนี้ไม่ใช่เพียงข่าวดีเชิงเทคนิค แต่คือสัญญาณว่าศูนย์กลางการค้าทะเลกำลังขยับฐานลงสู่ภาคใต้

ท่าเรือระนอง ประตูฝั่งอันดามันและ Ranong Gateway สู่ BIMSTEC

ท่าเรือระนองกำลังก้าวข้ามบทบาทท่าเรือภูมิภาคสู่การเป็น Ranong Gateway อย่างแท้จริง เมื่อสามารถรองรับเรือสินค้าขนาดใหญ่ 5,725 ตันกรอสได้เป็นครั้งแรกของจังหวัด โดยรองรับตู้คอนเทนเนอร์ได้กว่า 400 ตู้ นี่คือก้าวที่ทำให้คำว่าการค้าทะเลฝั่งอันดามันไม่ใช่แค่คำขวัญเชิงนโยบาย แต่เริ่มกลายเป็นโครงสร้างจริงบนพื้นดินและในทะเล

การเปิดเส้นทางการค้า ระนอง–จิตตะกอง เชื่อมเครือข่ายการค้ากับบังกลาเทศและกลุ่มประเทศ BIMSTEC โดยตรง แปลว่าผู้ส่งออกไม่จำเป็นต้องอ้อมไปใช้ท่าเรืออื่นบนเส้นทางมหาสมุทรอินเดียอีกต่อไป เป้าหมายต่อจากนี้คือการจัดระเบียบและเพิ่มประสิทธิภาพพื้นที่หลังท่า เช่น ลานวางตู้สินค้า คลังสินค้า จุดพักรถบรรทุก และเขตปลอดอากร เพื่อรองรับกิจกรรมโลจิสติกส์ที่เติบโตขึ้น หากทำได้ตามแผน ท่าเรือระนองจะไม่ใช่ท่าเรือปลายทาง แต่กลายเป็นจุดเปลี่ยนถ่ายตู้คอนเทนเนอร์หลักของฝั่งอันดามัน

ท่าเรือสงขลากับเครน STS ยกระดับเครนคอนเทนเนอร์สู่ตลาดเอเชียตะวันออก

จุดพลิกเกมของท่าเรือสงขลาอยู่ที่การติดตั้งเครนคอนเทนเนอร์หน้าท่าแบบ STS จำนวน 2 ตัว ซึ่งอยู่ระหว่างการทดสอบก่อนเปิดใช้งานจริง การมีเครน STS ทำให้ท่าเรือไม่ต้องพึ่งเรือที่มีเครนประจำลำอีกต่อไป สามารถรับเรือสินค้าขนาดใหญ่ที่ไม่มีเครน และขนถ่ายตู้สินค้าได้เร็วและแม่นยำขึ้น นี่คือการแก้จุดอ่อนเชิงโครงสร้างที่ฉุดศักยภาพท่าเรือสงขลามายาวนาน

ข้อมูลทางการระบุว่า การพัฒนาท่าเรือสงขลามีเป้าหมายเพิ่มปริมาณสินค้าจากประมาณ 2 ล้านตันเป็น 4 ล้านตันต่อปี และเพิ่มตู้สินค้าจาก 150,000 ทีอียูเป็น 450,000 ทีอียูภายใน 5–6 ปี เครน STS จะเปิดทางให้สินค้าเกษตรและยางพาราจากภาคใต้ส่งออกตรงไปยังตลาดจีน เกาหลี และญี่ปุ่น ลดการพึ่งพาท่าเรือต่างประเทศและลดต้นทุนโลจิสติกส์ให้ผู้ประกอบการ หากตัวเลขเป้าหมายนี้บรรลุ ท่าเรือสงขลาจะถูกยกระดับสถานะเป็นฐานการส่งออกสำคัญของทั้งภูมิภาค

โครงข่ายการค้าสองฝั่งทะเล และเดิมพันของโลจิสติกส์ภูมิภาค

เมื่อมองภาพรวม ท่าเรือระนองบนฝั่งอันดามันและท่าเรือสงขลาบนฝั่งอ่าวไทยกำลังถูกออกแบบให้ทำงานคู่กันเป็นประตูการค้าสองฝั่งทะเล ท่าเรือระนองเชื่อมตลาดเอเชียใต้และกลุ่ม BIMSTEC ผ่านเส้นทางระนอง–จิตตะกอง ขณะที่ท่าเรือสงขลาทำหน้าที่ส่งออกไปตลาดเอเชียตะวันออกโดยตรง สิ่งที่เริ่มต้นจากการอัปเกรดท่าเรือจึงกำลังขยายตัวเป็นโครงข่ายโลจิสติกส์ภูมิภาคที่มีทะเลเป็นแกนกลาง

เป้าหมายของกระทรวงคมนาคมคือการเชื่อมโยงถนน ราง และท่าเรือเข้าด้วยกัน เพื่อเพิ่มทางเลือก ลดต้นทุน และสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้ผู้ประกอบการและประชาชนในพื้นที่ แต่ความสำเร็จระยะยาวจะไม่ได้วัดจากจำนวนเครนหรือขนาดเรือเท่านั้น แผนเพิ่มพื้นที่หลังท่าที่ระนองและการขุดลอกร่องน้ำรักษาความลึกที่สงขลาจะต้องเดินหน้าไปพร้อมการดึงสินค้าเข้ามาใช้บริการอย่างต่อเนื่อง หากภาคนโยบายและภาคธุรกิจร่วมกันเติมสินค้าให้เต็มทั้งเที่ยวไปและเที่ยวกลับ โครงข่ายสองฝั่งทะเลนี้มีศักยภาพจะกลายเป็นเส้นเลือดใหญ่ของการค้าทะเลในภูมิภาค