โรงงาน BYD ระยองครบ 100,000 คัน จุดเปลี่ยนตลาดรถพลังงานใหม่

หลักแสนคันจากโรงงาน BYD ระยอง คืออะไรและสำคัญต่อคนซื้ออย่างไร

โรงงาน BYD ระยองผลิตรถพลังงานใหม่ครบ 100,000 คันคือเหตุการณ์ที่โรงงานประกอบรถยนต์แห่งแรกของ BYD นอกจีนเดินสายการผลิตสะสมถึงหลักแสนคัน โดยใช้กำลังการผลิตสูงสุดบนกระดาษที่ 150,000 คันต่อปี และจ้างงานมากกว่า 6,000 คน ทำให้โรงงานแห่งนี้กลายเป็นฐานสำคัญของตลาดรถพลังงานใหม่ไทยและการส่งออกไปยังหลายภูมิภาค การบรรลุหลักแสนคันสะท้อนว่าระบบการผลิต ชิ้นส่วน และแรงงานสามารถรองรับการเติบโตของรถไฟฟ้าและปลั๊กอินไฮบริดในเชิงอุตสาหกรรมได้แล้วในระดับหนึ่ง

หัวใจของข่าวนี้ไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่คือการที่โรงงาน BYD ระยองเดินสายการผลิตจนแตะหลัก 100,000 คัน จากวันที่เริ่มส่งมอบรถคันแรกเมื่อ 4 กรกฎาคม 2567 จนถึงการประกาศตัวเลขในวันที่ 21 กันยายน 2569 รถคันประวัติศาสตร์ที่ออกสายการผลิตคือ BYD ATTO 3 หนึ่งในรุ่นที่สร้างการรับรู้แบรนด์ในตลาดรถพลังงานใหม่ไทย สำหรับลูกค้าที่กำลังจะเซ็นใบจอง สิ่งที่ควรถามไม่ใช่แค่โรงงานผลิตไปเท่าไร แต่คือโรงงานที่ผลิตได้หลักแสนแล้วจะทำให้ชีวิตหลังวันรับรถง่ายขึ้นแค่ไหน ตั้งแต่เวลารออะไหล่จนถึงราคาขายต่อในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า

กำลังการผลิต 150,000 คันต่อปี กับการจ้างงานและห่วงโซ่อุปทานใหม่

เมื่อมองลึกกว่าแถลงข่าว โรงงาน BYD ระยองไม่ใช่แค่สายประกอบรถ แต่คือชิ้นส่วนสำคัญของห่วงโซ่อุตสาหกรรมใหม่ โรงงานนี้ตั้งอยู่ในนิคมอุตสาหกรรมดับบลิวเอชเอ ระยอง เป็นโรงงานผลิตรถยนต์แห่งแรกของ BYD นอกจีน และมีกำลังการผลิตสูงสุด 150,000 คันต่อปี จุดที่น่าสนใจคือบริษัทและกลุ่มธุรกิจที่เกี่ยวข้องลงทุนรวมมูลค่ากว่า 30,000 ล้านบาทในประเทศนี้ และประกาศว่ากว่าครึ่งของชิ้นส่วนในรถหนึ่งคันเป็นชิ้นส่วนที่ผลิตในประเทศประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์

ในมุมแรงงาน โรงงาน BYD ประเทศไทยสร้างงานกว่า 6,000 อัตรา โดยประมาณ 95 เปอร์เซ็นต์เป็นพนักงานสัญชาติไทย หากมองผ่านตัวเลขเดียวกันจากอีกแหล่งข้อมูลจะเห็นว่าโรงงานเชื่อมมีพนักงานไทยประมาณ 98 เปอร์เซ็นต์ และโรงงานผลิตสายไฟมีพนักงานไทยถึง 99.3 เปอร์เซ็นต์ สิ่งเหล่านี้ชี้ว่าการเติบโตของตลาดรถพลังงานใหม่ไทยไม่ใช่เรื่องของโชว์รูมในเมืองใหญ่เท่านั้น แต่หมายถึงงานวิศวกรรมการผลิต งานเทคนิคแบตเตอรี่ และงานระบบสายไฟที่กระจายไปสู่คนทำงานระดับโรงงานในภูมิภาค อย่างไรก็ตาม ตัวเลขจำนวนซัพพลายเออร์ไทย 125 รายและชิ้นส่วนที่ผ่านรับรองมากกว่า 1,090 รายการยังไม่ได้ตอบว่ามูลค่าชิ้นส่วนไทยที่ใส่ในรถแต่ละคันเป็นเท่าไร หรือชิ้นส่วนใดพร้อมใช้เป็นอะไหล่บริการหลังการขายจริง

จากตลาดนำเข้า สู่ฐานผลิตและส่งออก: ความหมายต่อผู้ใช้รถ

การที่โรงงาน BYD ระยองผลิตครบ 100,000 คันในช่วงราว 26 เดือน หรือเฉลี่ยหยาบใกล้ 3,800 คันต่อเดือน แสดงให้เห็นว่าตลาดรถพลังงานใหม่ไทยขยับจากการพึ่งการนำเข้ามาเป็นฐานประกอบหลายรุ่นและฐานส่งออกพวงมาลัยขวาแล้ว โรงงานแห่งนี้ผลิตรถพลังงานใหม่ 5 รุ่น ครอบคลุมทั้งรถไฟฟ้าเต็มรูปแบบและปลั๊กอินไฮบริด ได้แก่ DOLPHIN ATTO 3 SEAL 5 DM-i SEALION 5 DM-i และ SEALION 6 DM-i ทั้งหมดได้รับใบรับรอง Made in Thailand จากสภาอุตสาหกรรมแล้ว

อีกด้านหนึ่ง โรงงานระยองไม่ผลิตเพื่อใช้ภายในประเทศอย่างเดียว ในครึ่งแรกปี 2569 ข้อมูลจากการเยี่ยมชมโรงงานระบุว่าประมาณ 40 เปอร์เซ็นต์ของการผลิตถูกส่งออกไปมากกว่า 10 ตลาด ขณะที่ยอดส่งออกสะสมมากกว่า 24,000 คันจากอีกแหล่งข้อมูล โดยทั้งสองชุดตัวเลขใช้ช่วงเวลาและฐานคำนวณต่างกัน สำหรับเจ้าของรถ การส่งออกเป็นดาบสองคม ด้านบวกคือสายการผลิตมีคำสั่งซื้อจากหลายตลาดทำให้มีเหตุผลทางธุรกิจที่จะรักษาคน เครื่องจักร และเครือข่ายชิ้นส่วนให้เดินต่อเนื่อง ไม่ผูกอนาคตโรงงานไว้กับยอดขายในประเทศอย่างเดียว ด้านคำถามคือเมื่อหลายประเทศแย่งกำลังผลิตและชิ้นส่วนเดียวกัน ตลาดภายในจะได้รับสิทธิ์จัดสรรอะไหล่และคิวซ่อมในลำดับใด หากเกิดช่วงของขาดหรือการเรียกรถเข้าตรวจสอบใหญ่

จากหลักฐานว่า “ผลิตได้” สู่ความคาดหวังเรื่องบริการหลังการขาย EV

สำหรับคนที่กำลังมองรถไฟฟ้าคันแรก ข่าวโรงงาน BYD ระยองผลิตรถไฟฟ้า 100,000 คันน่าจะให้ความสบายใจเรื่องศักยภาพการผลิต แต่ไม่ควรหลงลืมว่าชีวิตจริงของเจ้าของรถไม่ได้วัดจากตัวเลขผลิตสะสมในโรงงาน เช้าวันรับรถที่โชว์รูม ลูกค้าถามว่าถ้าไฟท้ายแตกต้องรออะไหล่นานไหม ถ้าเกิดอุบัติเหตุจะซ่อมที่ไหน และอีกสี่ปีเต็นท์รถจะตีราคาเท่าไร คำถามเหล่านี้เป็นบททดสอบของบริการหลังการขาย EV มากกว่าข่าวฉลองหลักแสนคัน

โรงงานครบแสนคันเป็นหลักฐานว่า “ผลิตได้” แต่เจ้าของรถยังต้องการหลักฐานอีกชุดว่า “ดูแลได้เร็วและนาน” ตั้งแต่อะไหล่ตัวถังพื้นฐานอย่างไฟหน้า กันชน ฝากระโปรง กระจก และชิ้นส่วนช่วงล่าง การซ่อมงานแบตเตอรี่ที่ซับซ้อนว่าเปลี่ยนทั้งแพ็กหรือซ่อมแยกโมดูลได้ รวมถึงคิวงานชนที่ต้องผ่านบริษัทประกันภัยและศูนย์ตัวถังที่สามารถทำงานแรงดันสูงได้อย่างปลอดภัย ประโยชน์ของโรงงานจะถึงมือคนใช้รถได้เต็มที่เมื่อมีตัวเลขอย่างอัตรามีอะไหล่พร้อมส่ง เวลาซ่อมเฉลี่ย จำนวนศูนย์บริการที่ทำงานแรงดันสูงได้จริง และแนวทางสนับสนุนตลาดมือสองถูกเปิดเผยอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ตลาดรถพลังงานใหม่ไทยเติบโตบนฐานความเชื่อมั่น ไม่ใช่บนแคมเปญเปิดโรงงานและตัวเลขฉลองเท่านั้น

นโยบาย ภาษี และสิ่งที่ควรจับตาหลังหลักแสนคัน

อีกมุมหนึ่งที่มักถูกมองข้ามคือความสัมพันธ์ระหว่างโรงงาน BYD ระยองกับนโยบายภาษีรถใหม่ที่กำลังออกแบบอยู่ รัฐบาลให้ความสำคัญกับการลงทุน การผลิต ส่งออก และการสร้างชิ้นส่วนมูลค่าสูงในประเทศ โรงงานที่มีตัวเลขผลิตสะสมหลักแสนคันจึงกลายเป็นหลักฐานให้ผู้ผลิตใช้พิสูจน์การลงทุนในสายตาผู้กำหนดนโยบาย แต่สิทธิประโยชน์ในรูปแบบอัตราภาษีหรือสูตรคำนวณ local content ยังต้องรอเกณฑ์ประกาศอย่างเป็นทางการ จึงไม่ควรรีบเดาราคารถอนาคตจากข่าวโรงงานวันนี้

จากจุดเริ่มต้นของโรงงานแห่งแรกนอกจีน สู่การเป็นฐานผลิตรถพลังงานใหม่ที่มีทั้งกระบวนการผลิตตัวรถ แบตเตอรี่แบบ Blade Battery และสายไฟอยู่ในระบบเดียวกัน การที่โรงงานเดินผ่านหลัก 100,000 คันคือเพียงจุดเริ่มต้นของคำถามมากมาย สิ่งที่ต้องจับตาต่อไปคือ BYD จะเพิ่มบทบาทโรงงานระยองในเครือข่ายการผลิตระดับโลกมากน้อยเพียงใด จะมีการกระจายศูนย์บริการแรงดันสูงและคลังอะไหล่ให้เข้าถึงหัวเมืองรองอย่างไร และจะเปิดเผยตัวชี้วัดด้านบริการหลังการขาย EV เพียงพอให้คนซื้อและเจ้าของเดิมตัดสินใจอย่างมั่นใจกว่าเดิมหรือไม่ ถ้าผู้ผลิตตอบคำถามเหล่านี้ได้ด้วยข้อมูล ไม่ใช่เพียงสโลแกน โรงงานหลักแสนคันจะเปลี่ยนจากเวทีฉลองกลยุทธ์มาสู่การเป็นหลักฐานว่าตลาดรถพลังงานใหม่ไทยโตอย่างยั่งยืนจริง