รัฐบาลเวียดนามออกกฎบังคับ YouTube และโซเชียล ห้ามรัน “โฆษณาข้ามไม่ได้” เกิน 5 วินาที

เมื่อความสุขของผู้ชม คือฝันหวานของชาวเน็ตทั่วโลก

ถ้าให้จัดอันดับ “สิ่งที่คนอินเทอร์เน็ตเกลียดที่สุด” เชื่อว่า โฆษณาข้ามไม่ได้ 15–30 วินาที ต้องติด Top 3 แบบไม่ต้องลุ้น ยิ่งตอนกำลังดูคลิปสนุก ๆ ฟังเพลงเพลิน ๆ หรือดูรีวิวหนังถึงจุดพีค แล้วจู่ ๆ โฆษณายาวเป็นไฟต์บังคับให้ดูจนจบ ความหงุดหงิดก็พุ่งทันที

แต่ล่าสุด ข่าวจากประเทศเพื่อนบ้านทำเอาชาวเน็ตหลายประเทศถึงกับถอนหายใจแรง ๆ พร้อมกัน เพราะ รัฐบาลเวียดนาม ตัดสินใจงัดมาตรการเด็ด ออกกฎหมายใหม่ จำกัดโฆษณาข้ามไม่ได้ให้ยาวไม่เกิน 5 วินาที บนแพลตฟอร์มยักษ์ใหญ่อย่าง YouTube, Facebook, TikTok และ Instagram

งานนี้ไม่ใช่แค่ชาวเวียดที่เฮ แต่ชาวเน็ตทั่วโลกก็เริ่มตั้งคำถามทันทีว่า… แบบนี้ประเทศอื่นจะเอาบ้างไหม

กฎใหม่ของเวียดนามคืออะไร และแรงแค่ไหน

มาตรการนี้ถูกระบุไว้ใน กฤษฎีกาฉบับที่ 342/2025 ซึ่งจะมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2026 เป็นต้นไป โดยมีสาระสำคัญที่ชัดเจนและตรงใจผู้ใช้งานออนไลน์แบบสุด ๆ

หัวใจหลักของกฎหมายคือ

• โฆษณาวิดีโอที่ กดข้ามไม่ได้ (Unskippable Ads) ต้องมีความยาวไม่เกิน 5 วินาที

• หากโฆษณายาวเกิน 5 วินาที ระบบต้องแสดงปุ่ม Skip ให้ผู้ใช้กดข้ามได้ทันที

• ห้ามบังคับให้ผู้ชมต้องดูโฆษณา 15–30 วินาทีแบบเต็ม ๆ อีกต่อไป

เรียกได้ว่าเป็นการตัดปัญหา “ดูจนจบหรือไม่ได้ดูอะไรเลย” แบบตรงจุดมาก

ไม่ได้หยุดแค่วิดีโอ แต่จัดเต็มถึงแบนเนอร์และปุ่มปิด

ความโหดของกฎหมายนี้ไม่ได้จบแค่โฆษณาวิดีโอ เพราะรัฐบาลเวียดนามขยายขอบเขตไปถึงโฆษณารูปแบบอื่นด้วย

สิ่งที่ถูกสั่งห้ามอย่างชัดเจน ได้แก่

• โฆษณาภาพนิ่งหรือแบนเนอร์ที่ตั้งเวลาหน่วงก่อนกดปิด

• ปุ่มปิดที่ออกแบบให้ดูยาก ซ่อนมุม หรือใช้ไอคอนหลอก

• ปุ่มที่กดแล้วไม่ปิด แต่พาไปหน้าโหลดแอปหรือเว็บอื่น

ทุกโฆษณาจะต้อง

• มีปุ่มปิดที่เห็นชัด

• คลิกครั้งเดียวแล้วปิดจริง

• ไม่มีลูกเล่นหลอกสายตา

พูดง่าย ๆ คือหมดยุค “หาปุ่มปิดเหมือนเล่นเกมหาไข่อีสเตอร์”

ความโปร่งใสต้องมาก่อน ผู้ใช้ต้องมีสิทธิ์เลือก

อีกจุดที่น่าสนใจมากคือเรื่อง ความโปร่งใสของแพลตฟอร์ม กฎหมายระบุชัดว่า

• ทุกแพลตฟอร์มต้องมีเครื่องมือให้ผู้ใช้ รายงานโฆษณาที่ผิดกฎหมาย

• ผู้ใช้ต้องสามารถ ปฏิเสธโฆษณาที่ไม่เหมาะสม ได้ง่าย

• หากโฆษณาละเมิดกฎหมายหรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ แพลตฟอร์มต้องนำออกภายใน 24 ชั่วโมง หลังได้รับคำสั่ง

หากไม่ปฏิบัติตาม อาจโดนมาตรการทางเทคนิค เช่น การจำกัดหรือบล็อกการเข้าถึงในประเทศทันที

นี่คือการส่งสัญญาณชัดเจนว่า “แพลตฟอร์มใหญ่ก็ไม่อยู่เหนือกฎหมาย”

ทำไมเวียดนามถึงเลือกจัดการเรื่องโฆษณาจริงจังขนาดนี้

ถ้ามองในภาพใหญ่ นี่ไม่ใช่แค่เรื่องความรำคาญ แต่เกี่ยวข้องกับ ประสบการณ์ผู้ใช้งานออนไลน์ (User Experience) โดยตรง

เวียดนามมองว่า

• โฆษณาที่รบกวนเกินไป กระทบคุณภาพชีวิตดิจิทัล

• ผู้บริโภคควรมีสิทธิ์ควบคุมเวลาของตัวเอง

• แพลตฟอร์มควรแข่งขันกันที่คุณภาพ ไม่ใช่การบังคับดู

แนวคิดนี้สอดคล้องกับกระแสโลกที่เริ่มตั้งคำถามกับโฆษณาออนไลน์แบบล้ำเส้น และการออกแบบเชิงหลอกลวง (Dark Patterns)

เสียงเฮจากผู้ชม แต่ฝั่งแพลตฟอร์มกับนักโฆษณาคิดยังไง

แน่นอนว่าฝั่งผู้ชมส่วนใหญ่ดีใจแบบไม่ต้องคิดเยอะ เพราะใครจะไม่ชอบดูคลิปได้ต่อเนื่อง

แต่ในอีกมุมหนึ่ง ก็มีความกังวลตามมา เช่น

• แพลตฟอร์มอาจเพิ่ม “จำนวนโฆษณา” ให้ถี่ขึ้น

• อาจเจอโฆษณา 5 วินาทีต่อกันหลายตัวแทน

• ครีเอเตอร์อาจได้รับรายได้น้อยลง

คำถามคือ กฎหมายนี้จะทำให้โฆษณาน้อยลงจริง หรือแค่เปลี่ยนรูปแบบการรบกวนเท่านั้น

วิเคราะห์ผลกระทบ: ผู้ใช้ได้กำไร แพลตฟอร์มต้องปรับเกม

ในเชิงวิเคราะห์ กฎหมายนี้น่าจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง

• โฆษณาต้อง กระชับ ชัด และดึงดูดภายในไม่กี่วินาที

• แบรนด์ต้องคิดครีเอทีฟมากขึ้น แทนการยัดเวลา

• แพลตฟอร์มอาจผลักดันโมเดล Subscription หรือ Premium มากขึ้น

สุดท้ายแล้ว คนดูอาจได้ประสบการณ์ที่ดีขึ้น ขณะที่นักการตลาดต้องยกระดับคุณภาพแทนปริมาณ

เวียดนามจะกลายเป็นต้นแบบให้ประเทศอื่นไหม

นี่คือคำถามที่หลายคนจับตา เพราะถ้ากฎหมายนี้ได้ผลจริง

• ประเทศอื่นในอาเซียนอาจเริ่มขยับตาม

• ประเด็นโฆษณารบกวนอาจถูกหยิบมาพูดในเวทีสากล

• แพลตฟอร์มระดับโลกอาจต้องปรับนโยบายแบบ Global

แม้ตอนนี้จะยังเป็นแค่เวียดนาม แต่แรงกระเพื่อมเริ่มชัดเจนแล้ว

สรุป: 5 วินาทีที่เปลี่ยนประสบการณ์ออนไลน์ทั้งประเทศ

กฎจำกัดโฆษณาข้ามไม่ได้ไม่เกิน 5 วินาทีของเวียดนาม อาจดูเหมือนเรื่องเล็ก แต่จริง ๆ แล้วคือก้าวสำคัญในการทวงคืนเวลาให้ผู้ใช้งาน

นี่คือการประกาศชัดว่า โลกดิจิทัลไม่ควรถูกขับเคลื่อนด้วยความรำคาญเพียงอย่างเดียว และผู้ชมไม่ควรถูกบังคับให้เสียเวลาชีวิตไปกับโฆษณาที่ไม่ได้เลือก

จากนี้ต้องจับตาว่า

• แพลตฟอร์มจะปรับตัวยังไง

• โฆษณาจะฉลาดขึ้นหรือถี่ขึ้น

• และประเทศไหนจะเป็นรายต่อไปที่กล้าพูดว่า “พอได้แล้วกับโฆษณาข้ามไม่ได้ยาว ๆ”

ชาวเวียดอาจเป็นผู้ชนะรอบนี้ แต่ชาวเน็ตทั้งโลกกำลังลุ้นให้ชัยชนะนี้ลามไปไกลกว่านั้น