จุดเริ่มต้นของ “บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป” กับโลกที่ไม่เคยเหมือนเดิมอีกต่อไป

ลองคิดภาพนี้ บ้านเมืองแห่งหนึ่งหลังสงคราม ผู้คนยืนต่อคิวยาวหน้าร้านราเมนกลางเมืองโอซาก้า เสียงลมหนาวพัดผ่านผู้หิวโหย เด็กนักเรียนพึ่งเงินค่าขนม พนักงานออฟฟิศหมดแรงจากกะกลางคืน และหนึ่งซองบะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปที่เพิ่งเทน้ำร้อนลงไป กลับกลายเป็นอาหารเย็นที่เสร็จภายในไม่กี่นาที
แล้วถ้าเราบอกว่า ซองเล็ก ๆ นั้นคือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนโฉมหน้าของ “อาหารเร็ว” ทั่วโลก ล่ะ?

จุดเริ่มต้นของบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป

หลังสงครามโลกครั้งที่สอง ประเทศญี่ปุ่นประสบกับวิกฤติอาหารขาดแคลน – ข้าวสารแพง แป้งขาดแคลน ผู้คนต้องพึ่งพาราเมนและอาหารว่างอื่น ๆ เพื่ออยู่รอด

ในท่ามกลางสภาพนั้น Momofuku Ando (เกิดปี 1910) ซึ่งต่อมาได้ก่อตั้ง Nissin Foods ได้เห็นภาพผู้คนต่อคิวซื้อราเมนกลางความหนาวเย็นและความหิว – เขาจึงตั้งปณิธานไว้ว่า “สันติภาพจะมาถึงเมื่อผู้คนมีอาหาร”
ในวันที่ 25 สิงหาคม 1958 โดยผ่านการทดลองแบบยาวนาน เขาจึงเปิดตัวผลิตภัณฑ์ “Chikin Ramen” ซึ่งถือเป็น บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปแรกของโลก – เพียงเติมน้ำร้อนไม่กี่นาทีก็พร้อมกิน
จากนั้นในปี 1971 เขาได้คิดค้นผลิตภัณฑ์ถ้วย “Cup Noodles” เพื่อให้สะดวกยิ่งขึ้นสำหรับตลาดโลก
ในช่วงเวลาต่อมา บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปขยายตัวอย่างรวดเร็วทั่วเอเชีย ตะวันออกกลาง แอฟริกา และลาตินอเมริกา กลายเป็นอาหารที่พร้อมจะกินทันที และถูกใช้ในฐานะ “อาหารยามฉุกเฉิน” หรือ “ทางเลือกประหยัด” ของคนทั่วโลก

เหตุผลที่บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปได้รับความนิยม

บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปเกิดได้ในยุคหลังสงคราม

• ความต้องการอาหารที่ รวดเร็ว ราคาไม่แพง และเก็บได้นาน – เป็นโจทย์ที่ Ando ตั้งไว้ และด้วยวิธีการทอดแบบฉับไว (flash-frying) ทำให้เส้นแห้งและเก็บไว้ได้นาน

• เทคโนโลยีหลังสงครามและวัตถุดิบที่เริ่มมีมากขึ้น – เช่น แป้งสาลี เครื่องเทศ วิธีแปรสภาพอาหารให้เก็บได้นาน เป็นพื้นฐานให้เกิดผลิตภัณฑ์นี้

• สภาพสังคมและพฤติกรรมผู้บริโภคเปลี่ยน – คนทำงานเพิ่มขึ้น ชีวิตเร่งรีบ ห้องพักเล็ก ๆ เต็มไปด้วยนักเรียนและหนุ่มสาวที่มองหาอาหารกินง่ายๆ

การแพร่กระจายและการปรับตัวตามภูมิภาค

• แม้ต้นกำเนิดจะอยู่ที่ญี่ปุ่น แต่ ตลาดใหญ่ที่สุดในโลกคือประเทศจีน โดยจีนกินประมาณ 40 พันล้านซองต่อปีในบางปี 

• ต่อด้วยประเทศอย่างอินโดนีเซีย อินเดีย ญี่ปุ่น ฯลฯ ที่การบริโภคสูงมาก 

• ในแต่ละภูมิภาคมีการปรับ “รสชาติให้เข้ากับท้องถิ่น” เช่น ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่มีรสต้มยำ เผ็ด หรือประเทศแอฟริกาที่อาจใช้สูตรเฉพาะ

• ผลจากนี้คือ เมื่อผู้ผลิตเข้าใจ “รสนิยมท้องถิ่น” + “ความสะดวก” ผลิตภัณฑ์ก็มีโอกาสเติบโตได้อย่างรวดเร็ว

ผลกระทบทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม

• บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปกลายเป็น ดัชนีหนึ่งของความอยู่รอดและความประหยัด สำหรับคนรายได้ต่ำหรือในช่วงวิกฤติ

• ในประเทศที่รายได้เฉลี่ยต่ำ หรือมีคนหนุ่มสาวห้องพักเช่า [“คนรายได้จำกัด – ต้องการอาหารเร็ว”] บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปเป็นตัวเลือกหลัก

• จากมิติวัฒนธรรม กลายเป็น “อาหารสตรีท” สะท้อนความทันสมัย เร่งรีบ และโลกที่เชื่อมถึงกัน (globalisation)

• อย่างไรก็ตามมีด้านที่ถูกวิพากษ์ เรื่องสุขภาพ เช่น โซเดียมสูง สารเติมแต่ง ฯลฯ ซึ่งเริ่มถูกจับตาในหลายประเทศ

คำถามชวนคิด

• แล้วเมื่อผู้บริโภคเริ่มใส่ใจ คุณภาพของอาหารและส่วนประกอบ มากขึ้น – บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปจะยังอยู่ในตำแหน่ง “ตัวเลือกอันดับหนึ่ง” ได้หรือไม่?

• เมื่อเทคโนโลยีอาหารก้าวหน้า และมีอาหารพร้อมกินรูปแบบอื่นๆ – บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปจะสามารถปรับตัวและยืนหยัดได้อย่างไร?

• ในภูมิภาคที่รสนิยมอาหารแตกต่างมาก – ผู้ผลิตควรทำอย่างไรเพื่อให้ผลิตภัณฑ์ "เหมาะสม" และยังคงเป็นสินค้าที่คนเลือก?

เสียงจากผู้เกี่ยวข้อง / มุมมองเสริม (Quotes / Insights)

“Peace will come when people have food.” – Momofuku Ando พูดถึงภาพผู้คนต่อคิวในโอซาก้า หลังสงคราม และแรงจูงใจในการคิดค้นบะหมี่กึ่ง สำเร็จรูป 

“The instant noodle idea was created out of the need for an affordable and easy-to-cook sustenance to fuel the development of Japan after WWII.” – ข้อมูลจากเว็บไซต์ Japan Travel 

นอกจากนี้ ยังมีมุมมองว่าการเติบโตของบะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปไม่ใช่แค่เรื่องรสชาติหรือราคา แต่ เรื่องของบริบทสังคม เช่น ช่วงวิกฤติ โควิด-19 มีการบริโภคเพิ่มขึ้นอย่างมาก
สิ่งเหล่านี้ทำให้เราเห็นว่า “ซองเล็ก ๆ นั้น” แฝงไว้ด้วยเรื่องราวของเศรษฐกิจ สังคม และเทคโนโลยี

สินค้าที่แนะนำ

หากท่านสนใจลองบะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปที่มีรากฐานจากประวัติศาสตร์อาหารโลก และยังรักษาไว้ได้ทั้งความสะดวกและรสชาติ  ต่อไปนี้คือทางเลือกที่น่าสนใจ

• มาม่า (Mama) แบรนด์ไทยแท้ที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของ “สิ้นเดือน” และยังคงยืนหนึ่งเรื่องรสชาติและความคุ้นเคย

• ไวไว (Wai Wai) ผู้บุกเบิกตลาดก่อนมาม่า และเน้นความเป็นบะหมี่แห้งในสไตล์ที่ต่างออกไป

• ยำยำ (Yum Yum) แบรนด์ที่เจาะกลุ่มวัยรุ่นและตลาดต่างประเทศ พร้อมนวัตกรรมรสชาติใหม่ ๆ

ทุกผลิตภัณฑ์คือซองหรือถ้วยที่เปิดแล้วเติมน้ำร้อน เพียงไม่กี่นาทีก็พร้อมทาน เหมาะกับช่วงเวลาที่คุณต้องการความอิ่มด่วนหรืออยู่ในสถานการณ์ที่อาจไม่มีตัวเลือกมากนัก

สรุป “บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูป” กับบททดสอบของยุคใหม่

เมื่อเราย้อนมองไปจุดเริ่มต้น จากความหิวหลังสงครามในญี่ปุ่น ไปถึงการขยายตัวทั่วโลก บะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปได้พิสูจน์ตัวเองว่าไม่ใช่แค่ “อาหารถูกและเร็ว” แต่เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตและวัฒนธรรมทั่วโลก
อย่างไรก็ตาม ในโลกที่ผู้บริโภคเริ่มมีตัวเลือกมากขึ้นและให้ความสำคัญกับสุขภาพ คุณภาพ และความยั่งยืน

คำถามคือ
“แล้วบะหมี่กึ่ง สำเร็จรูปจะยืนหยัดอยู่ได้อย่างไรในฐานะที่มากกว่าทางเลือกแรก?”
ผู้ผลิตอาจต้องปรับสูตร ลดโซเดียม พัฒนาวัตถุดิบ เพิ่มความหลากหลาย และดึงรสนิยมท้องถิ่นให้เข้ากับเอง เพื่อให้สิ่งที่เริ่มต้นเมื่อ 1958 ยังคงมีชีวิตในศตวรรษที่ 21 และต่อไป
สุดท้ายแล้ว  ซองเล็ก ๆ ที่คุณเห็นในซูเปอร์มาร์เก็ตหรือหอพักเล็ก ๆ นั้น อาจไม่ใช่แค่ “อาหาร” แต่มันคือบทบันทึกของ เศรษฐกิจ สังคม และการเปลี่ยนแปลงของโลก ที่อยู่ในชามนั้น พร้อมจะคลุก คนทาน และเล่าเรื่องต่อไป.

MAMA มาม่า ยกกล่อง

฿76.44-฿312

ซื้อสินค้า

Waiwai บะหมี่ รสปรุงสำเร็จ

฿76-฿76

ซื้อสินค้า

YUMYUM ยำยำจัมโบ้

฿69-฿69

ซื้อสินค้า