ทำไมคนจีนถึงย้ายถิ่นฐานมาทำธุรกิจในต่างประเทศ? วิเคราะห์ปรากฏการณ์เศรษฐกิจที่กำลังเปลี่ยนโลกธุรกิจ

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา หากสังเกตให้ดีจะพบว่าไม่ว่าจะเดินทางไปประเทศไหน ตั้งแต่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ยุโรป ไปจนถึงแอฟริกา “ผู้ประกอบการชาวจีน” กลายเป็นกลุ่มที่มีบทบาททางเศรษฐกิจสูงอย่างเห็นได้ชัด ร้านค้า โรงงาน ธุรกิจออนไลน์ โลจิสติกส์ หรือแม้แต่สตาร์ทอัพจำนวนมาก ล้วนมีชาวจีนเข้าไปเกี่ยวข้อง

คำถามคือ อะไรเป็นแรงผลักดันให้คนจีนจำนวนมากตัดสินใจออกจากประเทศบ้านเกิด เพื่อไปสร้างธุรกิจในต่างแดน
นี่ไม่ใช่เรื่องของความบังเอิญ แต่เป็นผลลัพธ์จากโครงสร้างเศรษฐกิจ นโยบายรัฐ และการปรับตัวเชิงกลยุทธ์ของนักธุรกิจจีนในยุคโลกาภิวัตน์

บทความนี้จะพาไล่เรียงเหตุผลแบบเป็นระบบ เข้าใจง่าย และเชื่อมโยงกับบริบทโลกธุรกิจปัจจุบัน

คนจีนย้ายไปทำธุรกิจต่างประเทศ คืออะไรในเชิงเศรษฐกิจ

การที่คนจีนย้ายถิ่นฐานไปทำธุรกิจ ไม่ได้หมายถึงการอพยพแรงงานแบบดั้งเดิม แต่คือ การขยายเครือข่ายธุรกิจ (Business Expansion & Capital Migration)
ซึ่งประกอบด้วย

• ผู้ประกอบการรายย่อย

• นักลงทุน

• เจ้าของโรงงาน

• พ่อค้าออนไลน์

• ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี

ทั้งหมดนี้เกิดขึ้นพร้อมกับการเคลื่อนย้ายทุน ความรู้ และระบบบริหารจัดการ

เหตุผลหลักที่คนจีนเลือกย้ายไปทำธุรกิจในต่างประเทศ

1. ตลาดในจีนมีการแข่งขันสูงมาก

จีนเป็นประเทศที่มีประชากรมากกว่า 1,400 ล้านคน
ผลที่ตามมาคือ

• ธุรกิจเกือบทุกประเภทมีคู่แข่งจำนวนมาก

• กำไรต่อหน่วยลดลง

• ค่าโฆษณาออนไลน์สูงขึ้น

• ผู้เล่นรายใหม่เข้าสู่ตลาดยาก

สำหรับผู้ประกอบการจำนวนหนึ่ง การออกไปเริ่มต้นในตลาดที่การแข่งขันยังไม่รุนแรง จึงเป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผล

2. นโยบายรัฐผลักดันการออกไปลงทุนต่างประเทศ

รัฐบาลจีนมีนโยบายที่ชัดเจน เช่น
Belt and Road Initiative (BRI)
ซึ่งสนับสนุนให้ภาคธุรกิจจีน

• ไปลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน

• เปิดโรงงานในต่างประเทศ

• ทำการค้าข้ามพรมแดน

สิ่งนี้ทำให้การไปทำธุรกิจต่างประเทศ “ไม่ใช่เรื่องส่วนตัว” แต่เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์ชาติ

3. ค่าแรงและต้นทุนในจีนสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

จีนไม่ใช่ประเทศค่าแรงต่ำอีกต่อไป
ในหลายเมืองใหญ่

• ค่าแรงขั้นต่ำเพิ่มขึ้น

• ค่าเช่าพื้นที่สูง

• กฎระเบียบสิ่งแวดล้อมเข้มงวด

การย้ายฐานการผลิตไปประเทศที่ต้นทุนต่ำกว่า เช่น เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จึงช่วยลดต้นทุนและเพิ่มความยืดหยุ่นทางธุรกิจ

4. การเติบโตของ E-commerce และ Cross-border Trade

แพลตฟอร์มอย่าง

• Alibaba

• JD

• TikTok Shop

• Shopee

• Lazada

ทำให้การค้าข้ามประเทศไม่ใช่เรื่องยากอีกต่อไป
ผู้ประกอบการจีนจำนวนมากเลือก

• ไปตั้งบริษัทในต่างประเทศ

• ใช้จีนเป็นฐานผลิต

• ขายสินค้าให้ตลาดโลก

โมเดลนี้ช่วยกระจายความเสี่ยงและขยายตลาดได้รวดเร็ว

5. การกระจายความเสี่ยงด้านทรัพย์สินและชีวิต

ผู้ประกอบการจีนบางส่วนมองการย้ายถิ่นฐานเป็น

• การกระจายความเสี่ยงด้านกฎหมาย

• การกระจายทรัพย์สิน

• การวางแผนระยะยาวให้ครอบครัว

การมีธุรกิจในหลายประเทศช่วยให้รับมือกับความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจได้ดีขึ้น

ประเทศปลายทางยอดนิยมของนักธุรกิจจีน

• ประเทศไทย

• เวียดนาม

• มาเลเซีย

• อินโดนีเซีย

• กัมพูชา

• ยุโรปตะวันออก

• แอฟริกา

เหตุผลหลักคือ

• ทำเลดี

• ตลาดกำลังเติบโต

• กฎหมายเอื้อต่อการลงทุน

• แรงงานพร้อม

ผลกระทบต่อประเทศปลายทาง

ด้านบวก

• เงินลงทุนเพิ่ม

• การจ้างงาน

• เทคโนโลยีและความรู้ใหม่

• การเชื่อมต่อกับตลาดโลก

ด้านที่ต้องบริหารจัดการ

• การแข่งขันกับธุรกิจท้องถิ่น

• ความต่างทางวัฒนธรรม

• กฎระเบียบด้านแรงงานและภาษี

ประเทศที่บริหารจัดการได้ดี จะสามารถเปลี่ยนการเข้ามาของทุนจีนให้เป็นโอกาสระยะยาว

คนจีนทำธุรกิจแบบไหนในต่างประเทศมากที่สุด

• ค้าปลีกและค้าส่ง

• โรงงานผลิต

• โลจิสติกส์

• E-commerce

• ร้านอาหาร

• ธุรกิจบริการ

• เทคโนโลยี

สิ่งที่เห็นได้ชัดคือความเร็วในการตัดสินใจ และการใช้ข้อมูลเชิงตัวเลขในการบริหาร

สิ่งที่ผู้ประกอบการไทยควรเรียนรู้จากปรากฏการณ์นี้

• การคิดแบบ Global Mindset

• การใช้เทคโนโลยีเป็นตัวขับเคลื่อน

• การปรับตัวเร็ว

• การมองตลาดนอกประเทศตั้งแต่เริ่มต้น

โลกธุรกิจในอนาคตไม่ใช่การแข่งขันในประเทศเดียว แต่คือการแข่งขันระดับภูมิภาคและระดับโลก

การย้ายถิ่นฐานของนักธุรกิจจีนไม่ใช่เรื่องบังเอิญ แต่คือกลยุทธ์ระยะยาว

การที่คนจีนย้ายไปทำธุรกิจในต่างประเทศ เป็นผลจาก

• โครงสร้างเศรษฐกิจ

• นโยบายรัฐ

• การแข่งขันภายในประเทศ

• เทคโนโลยี

• การวางแผนระยะยาว

นี่คือบทเรียนสำคัญสำหรับทุกคนที่สนใจธุรกิจและการลงทุนในยุคใหม่